Cúm B Là Gì? Triệu Chứng, Cách Lây Nhiễm Và Hướng Điều Trị Hiệu Quả

Cúm theo mùa là bệnh lý phổ biến và có thể xảy ra quanh năm, nhưng mức độ nghiêm trọng và khả năng lây lan lại khác nhau tùy theo chủng virus. Trong đó, cúm B là một trong ba chủng virus cúm gây bệnh cho người (A, B, C) nhưng thường bị nhầm lẫn với cúm A vì triệu chứng tương đối giống nhau. Tuy nhiên, cúm B có một số đặc điểm riêng, bao gồm phạm vi lây nhiễm, mức độ bùng phát và diễn tiến bệnh.

Hiểu rõ cúm B là gì, nhận biết sớm triệu chứng và biết cách chăm sóc – điều trị đúng sẽ giúp bạn tránh biến chứng và rút ngắn thời gian mắc bệnh. Bài viết dưới đây phân tích chi tiết về nguyên nhân, triệu chứng, đường lây, thời gian ủ bệnh, đối tượng nguy cơ và hướng điều trị cúm B hiệu quả tại nhà và bệnh viện.

Cùng tìm hiểu cúm B là gì?

1. Cúm B là gì?

Cúm B là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp do virus cúm type B gây ra, thuộc họ Orthomyxoviridae. Khác với cúm A có vật chủ đa dạng (người, chim, lợn…), virus cúm B chỉ lưu hành ở người, vì vậy mức độ biến đổi chủng và bùng phát đại dịch thấp hơn so với cúm A.

Cúm B thường tiến triển thành dịch cúm theo mùa vào thời điểm giao mùa, đặc biệt là mùa lạnh. Bệnh gây ra các triệu chứng như sốt, ho, đau nhức cơ, mệt mỏi, viêm họng… và có thể nặng hơn ở người có hệ miễn dịch yếu.

Đặc điểm nhận diện virus cúm B:

• Chỉ lây từ người sang người.

• Tốc độ biến đổi chậm hơn cúm A.

• Gây dịch theo mùa nhưng ít khi tạo đại dịch toàn cầu.

• Chủ yếu ảnh hưởng đến trẻ em, người già và người có bệnh lý nền.

2. Triệu chứng cúm B

Triệu chứng cúm B thường giống cúm A, nhưng diễn tiến bệnh có thể nhẹ hơn ở người khỏe mạnh. Các triệu chứng xuất hiện sau thời gian ủ bệnh từ 1 – 4 ngày. Dưới đây là các biểu hiện thường gặp:

2.1 Triệu chứng toàn thân

• Sốt cao 38,5 – 40°C, có thể kéo dài 2–4 ngày.

• Đau nhức cơ, đau đầu, đau mỏi khắp người.

• Mệt mỏi, uể oải, giảm năng lượng.

• Ớn lạnh, run rẩy khi sốt.

2.2 Triệu chứng hô hấp

• Ho khan hoặc ho có đờm.

• Nghẹt mũi, chảy nước mũi.

• Đau rát họng, khô họng.

• Hắt hơi liên tục.

2.3 Triệu chứng tiêu hóa

Triệu chứng tiêu hóa ở cúm B có tye lệ thấp hơn cúm A:

• Buồn nôn.

• Nôn.

• Chán ăn.

• Đau bụng nhẹ.

2.4 Khi nào triệu chứng trở nên nguy hiểm?

Bạn cần đi khám ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu sau:

• Khó thở, thở nhanh, thở khò khè.

• Sốt cao liên tục > 39°C kéo dài hơn 72 giờ.

• Lờ đờ, mệt kiệt sức.

• Đau tức ngực.

• Triệu chứng nặng lên sau khi đã đỡ vài ngày.

• Trẻ nhỏ co giật, bỏ bú, thở rút lõm ngực.

Triệu chứng của bệnh cúm B

3. Cách lây nhiễm của cúm B

Virus cúm B lây lan rất nhanh, đặc biệt ở nơi đông người như trường học, công ty, bệnh viện, nhà trẻ.

3.1 Lây qua giọt bắn

Khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện, virus lan trong không khí và lây cho người xung quanh trong bán kính 1–2 mét.

3.2 Lây qua tiếp xúc trực tiếp

Chạm vào tay người bệnh hoặc tiếp xúc gần như ôm, hôn… cũng khiến virus lây truyền.

3.3 Lây qua bề mặt nhiễm virus

Virus cúm có thể tồn tại vài giờ trên các vật dụng như:

• Tay nắm cửa

• Bàn học

• Điện thoại

• Đồ chơi

• Khẩu trang

Khi chạm vào bề mặt nhiễm virus rồi đưa lên mũi – mắt – miệng, bạn có thể bị lây.

3.4 Thời gian lây truyền

• Virus bắt đầu lây 1 ngày trước khi xuất hiện triệu chứng.

• Khả năng lây mạnh nhất trong 3–4 ngày đầu phát bệnh.

• Người lớn có thể lây 5–7 ngày, trẻ nhỏ có thể lây > 10 ngày.

4. Ai dễ mắc và dễ bị nặng khi nhiễm cúm B?

Cúm B có thể xảy ra ở mọi độ tuổi, nhưng một số đối tượng có nguy cơ cao bị nặng hoặc biến chứng:

• Trẻ em < 5 tuổi, đặc biệt < 2 tuổi

• Người ≥ 65 tuổi

• Người có bệnh nền: tim mạch, hen suyễn, COPD, tiểu đường

• Phụ nữ mang thai

• Người suy giảm miễn dịch

• Người béo phì

• Người đang dùng corticoid hoặc thuốc ức chế miễn dịch

• Người sống trong môi trường đông đúc, kín khí

Trẻ em có nguy cơ bị cúm B nặng hơn vì hệ miễn dịch còn yếu chưa phát triển khả năng chống lại virus cúm tốt như người lớn

5. Biến chứng nguy hiểm của cúm B

Mặc dù phần lớn trường hợp cúm B lành tính, nhưng bệnh vẫn có thể gây biến chứng nếu không điều trị đúng.

Các biến chứng phổ biến gồm:

• Viêm phổi (viêm phổi do virus hoặc bội nhiễm vi khuẩn)

• Viêm tai giữa

• Viêm xoang

• Mất nước

• Viêm cơ tim

• Viêm não hoặc co giật (hiếm gặp nhưng nguy hiểm)

Những biến chứng này đặc biệt thường gặp ở trẻ nhỏ và người lớn tuổi.

6. Chẩn đoán cúm B

Bác sĩ sẽ chẩn đoán dựa vào:

• Triệu chứng lâm sàng

• Khai thác lịch sử tiếp xúc

• Mùa dịch

Nếu cần xác định chính xác, bác sĩ có thể chỉ định:

• Test nhanh cúm (Influenza Rapid Test)

• PCR cúm (chính xác nhất)

Các xét nghiệm giúp phân biệt cúm A và cúm B để lựa chọn thuốc điều trị phù hợp.

7. Hướng điều trị cúm B

Hiện nay, cúm B được điều trị chủ yếu bằng chăm sóc triệu chứng và thuốc kháng virus trong trường hợp cần thiết.

7.1 Điều trị tại nhà với người bệnh nhẹ

Nghỉ ngơi đầy đủ

• Giúp cơ thể hồi phục nhanh và giảm nguy cơ lây lan.

Uống đủ nước

• Nước lọc

• Nước điện giải

• Súp nóng

• Nước trái cây

• Giúp hạ sốt, tránh mất nước và làm loãng dịch đờm.

Hạ sốt, giảm đau

• Paracetamol

• Ibuprofen (không dùng cho người có bệnh dạ dày hoặc hen nếu bác sĩ không khuyến cáo)

• Tuyệt đối không dùng aspirin cho trẻ em vì nguy cơ hội chứng Reye.

Giảm ho – trị nghẹt mũi

• Xịt mũi nước muối sinh lý

• Máy xông hơi ấm

• Mật ong (chỉ dùng cho trẻ > 1 tuổi)

Bổ sung vitamin

• Vitamin C

• Kẽm

• Vitamin D

• Giúp tăng cường miễn dịch.

7.2 Thuốc kháng virus cúm

Các thuốc kháng virus thường được chỉ định cho:

• Người có nguy cơ cao

• Triệu chứng nặng

• Hoặc khởi phát bệnh < 48 giờ

Các thuốc thường dùng:

• Oseltamivir (Tamiflu)

• Zanamivir

• Baloxavir marboxil

Lưu ý: Không tự ý mua thuốc kháng virus vì cần bác sĩ đánh giá thời điểm dùng và liều phù hợp.

7.3 Điều trị tại bệnh viện

Áp dụng khi:

• Sốt cao kéo dài

• Khó thở

• Có biến chứng viêm phổi

• Trẻ nhỏ dưới 2 tuổi

• Người cao tuổi

• Người có bệnh nền

Bác sĩ có thể chỉ định:

• Truyền dịch

• Thở oxy

• Kháng sinh (nếu có bội nhiễm vi khuẩn)

• Thuốc hạ sốt – giảm đau chuyên sâu

Phần lớn người mắc cúm B có thể tự hồi phục sau 5–7 ngày nếu điều trị đúng cách. Tuy nhiên, một số trường hợp (trẻ nhỏ, người già, phụ nữ mang thai, người có bệnh nền) cần theo dõi sát để tránh biến chứng.

8. Phòng ngừa cúm B

8.1 Tiêm vắc xin cúm

Tiêm vacxin là biện pháp hiệu quả nhất. Vắc xin cúm hiện nay là vắc xin 4 chủng, bảo vệ cả cúm A và cúm B.

Đối tượng nên tiêm:

• Trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên

• Người cao tuổi

• Phụ nữ có thai

• Người có bệnh nền

• Nhân viên y tế

• Người chăm sóc trẻ nhỏ hoặc người già

8.2 Các biện pháp phòng ngừa hàng ngày

• Đeo khẩu trang nơi đông người

• Rửa tay thường xuyên

• Che miệng khi ho – hắt hơi

• Thông thoáng nơi ở

• Không dùng chung vật dụng cá nhân

• Tăng cường sức đề kháng (ăn uống đủ – ngủ đủ – vận động)

9. Cúm B có nguy hiểm không?

Cúm B không quá nguy hiểm ở người khỏe mạnh, thường tự khỏi trong 5–7 ngày. Tuy nhiên, bệnh có thể gây biến chứng nặng ở:

• Trẻ nhỏ

• Người già

• Phụ nữ mang thai

• Người có bệnh nền

• Người suy giảm miễn dịch

Do đó, không nên chủ quan, đặc biệt khi triệu chứng không thuyên giảm sau 48–72 giờ.

10. Khi nào cần đi khám bác sĩ?

Hãy đến cơ sở y tế nếu gặp tình trạng:

• Khó thở, tức ngực

• Sốt > 39°C kéo dài > 3 ngày

• Nôn nhiều, không ăn uống được

• Ho nặng dần, khò khè

• Lú lẫn, lờ đờ

• Trẻ co giật, bỏ bú

Đây là dấu hiệu cảnh báo biến chứng của cúm B.

11. Câu hỏi thường gặp

11.1. Cúm B có tái nhiễm không và nếu có thì bao lâu sẽ bị lại?

Có. Miễn dịch sau khi mắc cúm B không kéo dài lâu, chỉ bảo vệ một phần trong vài tháng đến dưới 1 năm. Virus cúm có thể biến đổi theo mùa, vì vậy bạn vẫn có thể tái nhiễm vào năm sau hoặc thậm chí trong cùng mùa dịch nếu là chủng khác.

11.2. Người bị cúm B có nên đi làm, đi học hay không?

Không nên. Người nhiễm cúm B có khả năng lây cao trong 3–4 ngày đầu phát bệnh. Việc đi làm hoặc đi học sẽ tăng nguy cơ lây cho người khác. Bạn nên ở nhà ít nhất 24 giờ sau khi đã hết sốt hoàn toàn mà không cần thuốc hạ sốt.

11.3. Cúm B có liên quan đến dị ứng theo mùa không?

Không. Cúm B là bệnh nhiễm virus, trong khi dị ứng theo mùa là phản ứng miễn dịch quá mức của cơ thể với phấn hoa, bụi hoặc nấm mốc. Tuy nhiên, triệu chứng có thể giống nhau (ho, nghẹt mũi), dễ gây nhầm lẫn.

11.4. Cúm B có thể phát tán qua thực phẩm hoặc nước uống không?

Không. Virus cúm B không lây qua đường tiêu hóa, cũng không sống được trong thức ăn đã nấu chín. Tuy nhiên, bạn có thể bị lây khi cầm nắm đồ ăn bằng tay nhiễm virus hoặc ăn chung dụng cụ với người bệnh.

11.5. Người bị cúm B có cần kiêng tắm, kiêng quạt hay kiêng gió không?

Không. Đây là quan niệm sai lầm. Người bị cúm B vẫn có thể tắm nước ấm, giữ cơ thể sạch sẽ để giảm khó chịu. Điều quan trọng là tránh để lạnh đột ngột và giữ ấm khi tắm. Việc dùng quạt bình thường không gây hại nếu phòng thoáng và nhiệt độ phù hợp.

Tổng kết

Cúm B là bệnh cúm theo mùa phổ biến, gây ra bởi virus cúm type B. Mặc dù phần lớn trường hợp bệnh diễn tiến nhẹ và tự khỏi, nhưng người thuộc nhóm nguy cơ cao có thể gặp biến chứng nặng. Nhận biết sớm triệu chứng, thực hiện cách ly hợp lý, chăm sóc đúng cách và tiêm phòng đầy đủ sẽ giúp bạn bảo vệ bản thân và gia đình hiệu quả.