Chăm Sóc Mắt Sau Mổ Đục Thủy Tinh Thể Như Thế Nào Để Thị Lực Nhanh Hồi Phục?

Phẫu thuật đục thủy tinh thể (cườm khô) là một bước tiến của y học giúp hàng triệu người tìm lại ánh sáng. Tuy nhiên, một ca phẫu thuật thành công chỉ là 60% chặng đường; 40% còn lại quyết định bởi việc chăm sóc mắt sau mổ đục thủy tinh thể. Nhiều bệnh nhân chủ quan nghĩ rằng sau khi thay thủy tinh thể nhân tạo là mắt sẽ tự khỏe, dẫn đến các biến chứng đáng tiếc như nhiễm trùng, tăng nhãn áp hay lệch tâm thấu kính.

Bài viết này được biên soạn như một cuốn cẩm nang y khoa tại nhà, giúp bạn nắm vững lộ trình phục hồi, cách vệ sinh mắt và chế độ dinh dưỡng chuẩn xác nhất.

Sau khi mổ đục thủy tinh thể nên chăm sóc mắt như thế nào?

1. Tại sao giai đoạn hậu phẫu đục thủy tinh thể lại cực kỳ quan trọng?

Dù phẫu thuật Phaco hiện nay diễn ra rất nhanh (chỉ từ 10–20 phút) và vết mổ cực nhỏ, nhưng mắt vẫn cần một khoảng thời gian để các mô liền lại và thủy tinh thể nhân tạo ổn định vị trí.

Nếu không tuân thủ quy trình chăm sóc mắt sau mổ, bệnh nhân có thể đối mặt với:

• Viêm nội nhãn: Biến chứng nhiễm trùng nặng nhất có thể gây mù lòa.

• Lệch thủy tinh thể nhân tạo: Do va chạm hoặc dụi mắt mạnh.

• Phù giác mạc hoặc tăng nhãn áp: Gây đau nhức và nhìn mờ kéo dài.

2. Lộ trình hồi phục của mắt: Bạn nên kỳ vọng điều gì?

Quá trình hồi phục thường diễn ra theo các mốc thời gian tiêu chuẩn:

• 24 – 48 giờ đầu: Mắt có thể hơi cộm, đỏ nhẹ, chảy nước mắt và tầm nhìn chưa ổn định.

• Sau 1 tuần: Các triệu chứng khó chịu giảm dần, thị lực bắt đầu cải thiện rõ nét.

• Sau 1 tháng: Mắt dần ổn định hoàn toàn, vết mổ lành lại.

• Sau 2 tháng: Thị lực đạt mức tối ưu nhất.

Thời gian hồi phục có thể khác nhau tùy cơ địa, bệnh nền (tiểu đường, tăng huyết áp) và mức độ tuân thủ chăm sóc sau mổ.

3. Hướng dẫn chăm sóc mắt sau mổ đục thủy tinh thể chi tiết từng bước

3.1. Chế độ bảo vệ mắt trong 48 giờ đầu

Đây là "thời điểm vàng" để ngăn ngừa biến chứng nhiễm trùng.

• Đeo băng mắt/Kính bảo hộ: Kể cả khi ngủ để tránh vô tình dụi mắt.

• Nghỉ ngơi tuyệt đối: Hạn chế xem TV, dùng điện thoại hoặc đọc sách để mắt không phải điều tiết.

• Giữ mắt khô: Tuyệt đối không để nước rơi trực tiếp vào mắt.

3.2. Quy trình vệ sinh mắt chuẩn y khoa

Bạn nên thực hiện vệ sinh mắt hằng ngày bằng gạc vô trùng và nước muối sinh lý NaCl 0.9%:

1. Rửa tay: Sạch bằng xà phòng trước khi chạm vào vùng mắt.

2. Lau nhẹ nhàng: Dùng gạc thấm nước muối lau từ khóe mắt ra đuôi mắt.

3. Dùng gạc riêng: Mỗi bên mắt sử dụng một miếng gạc riêng để tránh lây nhiễm chéo.

3.3. Cách sử dụng thuốc nhỏ mắt an toàn

Thông thường, bác sĩ sẽ chỉ định thuốc kháng sinh, chống viêm và nước mắt nhân tạo.

• Khoảng cách: Nếu nhỏ nhiều loại thuốc, hãy đợi ít nhất 5–10 phút giữa mỗi loại.

• Kỹ thuật: Không để đầu lọ thuốc chạm vào lông mi hoặc nhãn cầu.

• Tuân thủ: Nhỏ thuốc đúng giờ, không tự ý ngưng thuốc khi thấy mắt đã đỡ.

4. Chế độ sinh hoạt và vận động: Nên làm và Không nên làm

Để quá trình chăm sóc mắt sau mổ đục thủy tinh thể đạt hiệu quả cao, bạn cần điều chỉnh thói quen hằng ngày:

4.1. Nên làm

• Nghỉ ngơi hợp lý, ngủ đủ giấc để mắt có thời gian hồi phục

• Sinh hoạt nhẹ nhàng, đi lại chậm rãi trong những ngày đầu

• Đeo kính bảo vệ mắt khi ra ngoài để tránh bụi, gió và ánh nắng

• Giữ vệ sinh mắt sạch sẽ, rửa tay trước khi nhỏ thuốc hoặc chạm vào mắt

• Tuân thủ đúng đơn thuốc và lịch tái khám của bác sĩ

• Ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, tăng cường vitamin A, C, E, omega-3 tốt cho mắt

4.2. Không nên làm

• Dụi mắt hoặc chạm tay vào mắt phẫu thuật

• Mang vác nặng, cúi đầu sâu hoặc vận động mạnh trong ít nhất 2–4 tuần

• Bơi lội, xông hơi, tắm nước quá nóng khi mắt chưa lành hẳn

• Trang điểm vùng mắt trong thời gian đầu sau mổ

• Làm việc quá lâu với màn hình (điện thoại, máy tính, tivi)

• Tự ý ngưng hoặc đổi thuốc nhỏ mắt khi chưa có chỉ định

Tuân thủ đúng hướng dẫn sinh hoạt giúp mắt hồi phục nhanh hơn, giảm nguy cơ viêm nhiễm và biến chứng sau mổ.

5. Dinh dưỡng cho người sau mổ đục thủy tinh thể

Một chế độ ăn đúng giúp đẩy nhanh quá trình liền vết thương và nuôi dưỡng võng mạc:

• Thực phẩm nên ăn: Giàu Vitamin A (cà rốt, bí đỏ), Vitamin C (cam, kiwi), Omega-3 (cá hồi) và Kẽm (ngũ cốc, đậu). Các chất chống oxy hóa này giúp bảo vệ điểm vàng và ngăn ngừa đục bao sau.

• Thực phẩm nên tránh: Rượu, bia, thuốc lá và đồ ăn quá cay nóng vì dễ gây kích ứng, tăng phản ứng viêm cho mắt.

6. Những dấu hiệu cảnh báo cần tái khám ngay lập tức

Đừng đợi đến lịch hẹn nếu bạn xuất hiện các triệu chứng bất thường sau:

1. Đau nhức mắt dữ dội: Dùng thuốc giảm đau không thuyên giảm.

2. Mắt đỏ sưng húp: Kèm theo chảy nhiều ghèn màu vàng hoặc xanh.

3. Thị lực đột ngột giảm sút: Nhìn mờ đi nhanh chóng thay vì rõ lên.

4. Thấy chớp sáng hoặc hiện tượng "ruồi bay" dày đặc: Dấu hiệu của bong võng mạc hoặc viêm nội nhãn.

5. Buồn nôn và đau đầu: Thường liên quan đến tình trạng tăng nhãn áp cấp tính.

7. Các mốc tái khám định kỳ không thể bỏ qua

Việc tái khám giúp bác sĩ theo dõi vị trí của thủy tinh thể nhân tạo và phát hiện sớm các biến chứng âm thầm. Lịch trình thông thường:

• 1 ngày sau mổ: Kiểm tra vết mổ và nhãn áp.

• 1 tuần sau mổ: Đánh giá mức độ hồi phục và điều chỉnh thuốc.

• 1 tháng sau mổ: Đo thị lực để cắt kính (nếu cần).

• 3 - 6 tháng: Kiểm tra định kỳ.

Tái khám đúng lịch sau mổ đục thủy tinh thể giúp bác sĩ theo dõi quá trình hồi phục

8. Câu hỏi thường gặp

8.1. Sau mổ đục thủy tinh thể bao lâu thì được xem điện thoại?

Đáp: Bạn có thể xem sau 2-3 ngày nhưng chỉ nên nhìn trong thời gian ngắn (5-10 phút) và cần nghỉ ngơi mắt liên tục. Sau 1 tháng có thể sử dụng bình thường hơn.

8.2. Tại sao sau mổ tôi vẫn thấy cộm và hơi mờ?

Đáp: Đây là phản ứng sinh lý bình thường do vết mổ đang lên da non và mắt cần thời gian thích nghi với thủy tinh thể mới. Tình trạng này sẽ giảm dần sau 1 tuần.

8.3. Tôi có cần kiêng ăn rau muống hay thịt bò không?

Đáp: Y học hiện đại không bắt buộc kiêng tuyệt đối, trừ khi bạn có cơ địa dị ứng. Tuy nhiên, nên hạn chế thực phẩm quá nhiều đạm nếu bạn có tiền sử sẹo lồi để vết mổ thẩm mỹ hơn.

Kết luận

Chăm sóc mắt sau mổ đục thủy tinh thể là một hành trình đòi hỏi sự kiên nhẫn và cẩn trọng. Việc tuân thủ đúng chỉ dẫn của bác sĩ, vệ sinh mắt sạch sẽ và có chế độ dinh dưỡng hợp lý không chỉ giúp bạn tránh được các biến chứng nguy hiểm mà còn bảo vệ thị lực bền vững theo thời gian.

Hãy nhớ: Đôi mắt là tài sản vô giá, sự cẩn thận của bạn trong vài tuần hậu phẫu sẽ mang lại ánh sáng rõ nét cho cả cuộc đời về sau.