Viêm Giác Mạc Chấm Nông Là Gì? Nguyên Nhân, Triệu Chứng Và Điều Trị

Viêm giác mạc chấm nông (Superficial Punctate Keratitis - SPK) là một tổn thương nhãn khoa thường gặp. Bệnh đặc trưng bởi sự xuất hiện của các tổn thương nhỏ, dạng chấm li ti rải rác trên lớp tế bào biểu mô (lớp bề mặt ngoài cùng) của giác mạc.

Bài viết này sẽ cung cấp đầy đủ thông tin về nguyên nhân, triệu chứng và phác đồ điều trị viêm giác mạc chấm nông.

Tìm hiểu về viêm giác mạc chấm nông

1. Viêm giác mạc chấm nông là gì?

Viêm giác mạc chấm nông là tình trạng các tế bào trên bề mặt giác mạc (lòng đen) bị tổn thương, chết đi hoặc bong tróc, tạo thành các chấm nhỏ li ti khi soi dưới ánh sáng chuyên dụng.

Khác với viêm loét giác mạc sâu, tổn thương trong viêm giác mạc chấm nông chỉ khu trú ở lớp biểu mô nông, chưa ăn sâu vào nhu mô nên không để lại sẹo nếu được điều trị đúng cách và kịp thời.

2. Nguyên nhân gây viêm giác mạc chấm nông

Bệnh lý này có nguyên nhân rất đa dạng, từ tác nhân môi trường cho đến các bệnh lý nội tại của mắt:

2.1. Hội chứng khô mắt (Nguyên nhân phổ biến nhất)

Khi mắt không tiết đủ nước mắt hoặc chất lượng màng nước mắt không ổn định, bề mặt giác mạc bị khô, dẫn đến bong tróc các tế bào biểu mô tạo thành các chấm viêm.

2.2. Nhiễm trùng

• Do Virus: Thường gặp nhất là Adenovirus (gây đau mắt đỏ kèm viêm giác mạc chấm) hoặc Herpes Simplex Virus.

• Do Vi khuẩn hoặc Vi nấm: Thường liên quan đến việc vệ sinh mắt kém.

2.3. Độc tính của thuốc và hóa chất

• Sử dụng thuốc nhỏ mắt chứa chất bảo quản (như Benzalkonium Chloride) trong thời gian dài.

• Lạm dụng thuốc nhỏ mắt chứa Corticoid hoặc kháng sinh không theo chỉ định.

2.4. Tác động cơ học và vật lý

• Đeo kính áp tròng (Lens): Sử dụng kính áp tròng quá hạn, đeo qua đêm hoặc vệ sinh không đúng cách gây thiếu oxy giác mạc.

• Tia cực tím (UV): Bị bỏng mắt do ánh nắng mặt trời dữ dội, ánh lửa hàn điện (viêm giác mạc do hàn điện).

• Dị vật: Bụi bẩn, hóa chất, hoặc lông quặm cọ xát vào bề mặt mắt.

Đeo kính áp tròng quá lâu làm tăng nguy cơ viêm giác mạc chấm nông

3. Triệu chứng nhận biết viêm giác mạc chấm nông

Do các chấm tổn thương nằm ngay trên trục nhìn và vùng có nhiều sợi thần kinh cảm giác, người bệnh sẽ cảm thấy rất khó chịu:

• Cộm xốn, có cảm giác dị vật: Luôn thấy như có hạt cát ở trong mắt.

• Đỏ mắt: Mắt bị kích ứng, đỏ nhẹ hoặc đỏ rực quanh lòng đen (cương tụ rìa).

• Sợ ánh sáng (Chói mắt): Người bệnh rất nhạy cảm với ánh sáng mặt trời hoặc ánh sáng đèn, thường phải nheo mắt.

• Chảy nước mắt liên tục: Phản ứng tự nhiên của mắt để làm dịu tổn thương.

• Nhìn mờ nhẹ: Thị lực có thể giảm nhẹ hoặc mờ nhòe tạm thời do bề mặt giác mạc không còn trơn láng.

4. Viêm giác mạc chấm nông có nguy hiểm không?

Viêm giác mạc chấm nông không nguy hiểm ngay lập tức và có tiên lượng tốt.

Tuy nhiên, bệnh tuyệt đối không được chủ quan vì:

• Nếu không điều trị, các chấm nông có thể liên kết lại tạo thành vết loét giác mạc diện rộng.

• Tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập gây viêm loét giác mạc sâu, có nguy cơ để lại sẹo vĩnh viễn và làm giảm thị lực vĩnh viễn.

5. Phương pháp chẩn đoán

Bác sĩ nhãn khoa không thể chẩn đoán bệnh bằng mắt thường. Quy trình bắt buộc bao gồm:

1. Nhuộm màu giác mạc bằng Fluorescein: Bác sĩ nhỏ một loại thuốc nhuộm màu vàng/xanh vào mắt. Thuốc nhuộm sẽ đọng lại ở những vị trí tế bào biểu mô bị bong tróc.

2. Khám bằng đèn khe (Slit-lamp): Dưới ánh sáng xanh coban của máy sinh hiển vi, các chấm tổn thương sẽ phát sáng màu xanh lục, giúp bác sĩ đánh giá chính xác số lượng và mật độ tổn thương.

Khám bằng đèn khe

6. Cách điều trị viêm giác mạc chấm nông hiệu quả

Phác đồ điều trị phụ thuộc hoàn toàn vào nguyên nhân kích ứng ban đầu:

6.1. Điều trị nội khoa (Dùng thuốc)

6.2. Các biện pháp hỗ trợ

• Ngừng đeo kính áp tròng: Tuyệt đối không đeo lens trong suốt quá trình điều trị cho đến khi giác mạc lành hẳn.

• Băng mắt hoặc đeo kính bảo vệ: Giúp giảm bớt độ ma sát của mi mắt khi chớp mắt, giảm đau rát.

7. Cách phòng ngừa bệnh tái phát

Biểu mô giác mạc có tốc độ tái tạo rất nhanh, nhưng cũng rất dễ bị tổn thương lại. Hãy chủ động phòng ngừa bằng cách:

• Sử dụng nước mắt nhân tạo: Đặc biệt là dân văn phòng ngồi máy tính nhiều, người làm việc trong phòng điều hòa.

• Sử dụng kính áp tròng an toàn: Tuân thủ thời gian đeo, ngâm rửa kính bằng dung dịch chuyên dụng, không đeo kính đi ngủ.

• Đeo kính bảo hộ: Luôn đeo kính râm khi ra đường để chặn tia UV và bụi. Đeo kính bảo hộ chuyên dụng khi hàn điện.

• Không tự ý mua thuốc nhỏ mắt: Tuyệt đối tránh các loại thuốc nhỏ mắt chứa Dexamethasone hoặc Corticoid khi chưa có chỉ định của bác sĩ mắt.

• Vệ sinh tay sạch sẽ: Tránh thói quen dụi mắt bằng tay bẩn.

Kết luận

Viêm giác mạc chấm nông là bệnh lý lành tính nếu được phát hiện sớm. Khi có các dấu hiệu cộm xốn, đỏ mắt hoặc sợ ánh sáng, bạn nên đến phòng khám nhãn khoa để được nhuộm màu giác mạc và điều trị trúng đích, bảo vệ thị lực một cách tốt nhất.