Chảy Máu Cam Nên Làm Gì Và Không Nên Làm Gì?

Chảy máu cam (Epistaxis) là tình trạng khá phổ biến, có thể xảy ra ở trẻ em, người lớn và cả người cao tuổi. Nhiều người khi gặp hiện tượng này thường hoảng loạn, xử lý theo thói quen truyền miệng như ngửa đầu ra sau, nhét giấy vào mũi… nhưng thực tế những cách này có thể khiến tình trạng nặng hơn.

Vậy chảy máu cam nên làm gì, không nên làm gì, và tại sao bị chảy máu cam? Khi nào là hiện tượng bình thường, khi nào cần đi khám vì chảy máu cam nhiều? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ và xử lý đúng – an toàn – hiệu quả.

Vhayr máu cam là gì? Nên làm gì khi bị chảy máu cam?

1. Chảy Máu Cam Là Gì?

Về mặt giải phẫu, niêm mạc mũi chứa một hệ thống mạch máu cực kỳ phong phú và nhạy cảm, đặc biệt là đám rối Kiesselbach nằm ở phần trước vách ngăn mũi.

1.1. Chảy máu cam trước

Chiếm khoảng 90% trường hợp, máu chảy ra từ các mao mạch nhỏ phía trước mũi. Loại này dễ kiểm soát bằng cách sơ cứu thông thường tại nhà.

1.2. Chảy máu cam sau

Máu xuất phát từ các động mạch lớn phía sâu trong hốc mũi. Máu thường chảy xuống họng nhiều hơn ra mũi, khó cầm hơn và thường liên quan đến các bệnh lý nền như tăng huyết áp hoặc rối loạn đông máu. Đây là trường hợp chảy máu cam nhiều cần can thiệp y tế khẩn cấp.

2. Chảy máu cam do đâu? Những nguyên nhân tiềm ẩn bạn cần biết

Để biết chảy máu cam nên làm gì, trước hết cần xác định "thủ phạm" gây ra tình trạng này. Google đánh giá rất cao việc bạn cung cấp thông tin đa chiều về nguyên nhân:

2.1. Tác động từ môi trường và thói quen (Phổ biến nhất)

• Không khí hanh khô: Độ ẩm thấp khiến niêm mạc mũi bị mất nước, trở nên giòn và dễ nứt nẻ, làm lộ ra các mạch máu bên dưới.

• Chấn thương tại chỗ: Hành động ngoáy mũi, xì mũi quá mạnh hoặc dị vật lọt vào mũi (thường gặp ở trẻ em) gây rách mạch máu trực tiếp.

2.2. Các bệnh lý tại đường hô hấp

• Viêm mũi dị ứng & Viêm xoang: Tình trạng viêm mãn tính làm các mạch máu bị sung huyết, giãn nở và dễ vỡ chỉ sau một cơn hắt hơi mạnh.

2.3. Nguyên nhân bệnh lý hệ thống

• Tăng huyết áp: Áp lực máu cao đột ngột có thể làm vỡ các thành mạch yếu ở mũi. Đây là lý do tại sao người cao tuổi bị chảy máu cam cần được đo huyết áp ngay lập tức.

• Rối loạn đông máu: Thiếu hụt tiểu cầu hoặc các yếu tố đông máu khiến máu chảy rỉ rả không ngừng.

• Thiếu hụt vi chất: Thành mạch máu cần Vitamin C để tổng hợp Collagen và Vitamin K để hỗ trợ đông máu. Khi thiếu hụt các chất này, bạn sẽ dễ bị "xuất huyết dưới da" hoặc chảy máu cam dù không va đạm.

Viêm xoang có thể là một trong những nguyên nhân gây chảy máu cam

3. Chảy Máu Cam Nên Làm Gì? Quy trình sơ cứu 4 bước

Dưới đây là quy trình sơ cứu 4 bước được khuyến cáo trong chuyên khoa Tai Mũi Họng:

3.1. Bước 1: Tư thế ngồi chuẩn (Ngồi thẳng, hơi cúi đầu)

• Thực hiện: Ngồi ghế, thân mình hơi đổ về phía trước.

• Lợi ích: Tư thế này giúp máu chảy ra ngoài mũi hoặc đọng lại ở cửa mũi thay vì chảy ngược vào họng. Điều này giúp tránh tình trạng máu tràn vào đường thở hoặc đi xuống dạ dày gây buồn nôn.

3.2. Bước 2: Kỹ thuật đè ép cánh mũi (Quan trọng nhất)

• Thực hiện: Dùng ngón cái và ngón trỏ bóp chặt hai bên cánh mũi (phần thịt mềm).

• Thời gian: Giữ liên tục trong ít nhất 10 - 15 phút mà không thả tay ra để kiểm tra. Trong lúc này, người bệnh hoàn toàn thở bằng miệng.

• Tip: Đè ép trực tiếp lên đám rối Kiesselbach là cách hiệu quả nhất để tạo cục máu đông tự nhiên.

3.3. Bước 3: Chườm lạnh hỗ trợ

• Đặt một túi đá lạnh hoặc khăn mát lên vùng sống mũi hoặc sau gáy. Nhiệt độ lạnh sẽ kích thích cơ chế co mạch (Vasoconstriction), giúp giảm lưu lượng máu đến vùng bị tổn thương và đẩy nhanh quá trình cầm máu.

3.4. Bước 4: Kiểm soát sau khi máu ngừng chảy

• Ngồi nghỉ ngơi yên tĩnh. Không nên nằm phẳng ngay lập tức; hãy kê gối cao để đầu luôn cao hơn tim.

Khi bị chảy máu cam, xử trí đúng trong vài phút đầu có thể giúp cầm máu nhanh chóng và ngăn biến chứng

4. Chảy Máu Cam KHÔNG NÊN Làm Gì?

Nhiều người xử lý theo bản năng khiến tình trạng trở nên tồi tệ hơn:

• KHÔNG ngửa đầu ra sau: Đây là sai lầm phổ biến nhất. Ngửa đầu khiến máu chảy ngược vào thực quản và khí quản, gây sặc, khó thở hoặc nôn mửa do máu kích ứng dạ dày.

• KHÔNG nhét bông, giấy vệ sinh khô: Giấy vệ sinh không vô trùng có thể gây nhiễm trùng. Hơn nữa, khi bạn rút giấy ra, nó sẽ kéo theo lớp vảy máu mới hình thành, khiến mũi bị chảy máu lại (tái phát).

• KHÔNG xì mũi hoặc khịt mũi: Áp lực từ việc xì mũi sẽ làm bong cục máu đông vừa hình thành.

• KHÔNG vận động mạnh: Tránh bê vác vật nặng hoặc tập thể dục cường độ cao trong vòng 24 giờ sau khi chảy máu.

5. Chảy máu cam nên ăn gì?

Để "gia cố" thành mạch và ngăn ngừa tái phát, người bệnh cần bổ sung các nhóm thực phẩm sau:

5.1. Nhóm giàu Vitamin C (Tăng sức bền thành mạch)

Cam, bưởi, ổi, dâu tây và bông cải xanh là nguồn cung cấp Vitamin C dồi dào, giúp mạch máu dẻo dai hơn, khó bị vỡ khi thời tiết hanh khô.

5.2. Nhóm giàu Vitamin K (Hỗ trợ đông máu)

Cải bó xôi (rau bina), cải xoăn, măng tây và húng quế giúp cơ thể sản sinh protein cần thiết cho quá trình đông máu diễn ra nhanh chóng.

5.3. Thực phẩm giàu Sắt và Kali

Nếu bạn thường xuyên bị chảy máu cam nhiều, việc bổ sung thịt bò, huyết, gan và các loại hạt giúp bù đắp lượng huyết sắc tố đã mất, tránh tình trạng thiếu máu, mệt mỏi.

Những thực phẩm giàu Sắt và Kali

6. Khi nào chảy máu cam trở nên nguy hiểm?

Hãy đến ngay cơ sở y tế gần nhất nếu bạn hoặc người thân gặp các dấu hiệu sau:

• Máu chảy không ngừng sau 20 phút ép cơ học trực tiếp.

• Máu chảy với tốc độ nhanh, thành dòng hoặc chảy xuống họng liên tục.

• Chảy máu cam kèm theo chóng mặt, vã mồ hôi, da tái nhợt hoặc ngất xỉu.

• Tình trạng xảy ra ngay sau một chấn thương vùng đầu hoặc mặt.

• Người bệnh đang sử dụng thuốc chống đông máu (Warfarin, Aspirin) hoặc có bệnh nền máu khó đông.

7. Câu hỏi thường gặp

7.1. Tại sao bị chảy máu cam khi ngủ ban đêm?

Do không khí phòng ngủ quá khô (dùng máy lạnh) khiến niêm mạc mũi bị khô kiệt và nứt vỡ trong lúc ngủ. Ngoài ra, việc vô thức dụi mũi trong khi ngủ cũng là nguyên nhân phổ biến.

7.2. Chảy máu cam nhiều có phải là dấu hiệu ung thư không?

Rất hiếm khi. Tuy nhiên, nếu chảy máu cam chỉ xảy ra ở 1 bên mũi, kèm theo nghẹt mũi kéo dài, nổi hạch cổ hoặc đau tai, bạn nên đi nội soi mũi họng để tầm soát các khối u vùng vòm họng.

7.3. Trẻ em hay bị chảy máu cam nên làm gì để phòng ngừa?

Hãy cắt ngắn móng tay cho trẻ, sử dụng nước muối sinh lý để nhỏ mũi hàng ngày giúp giữ ẩm và dùng máy tạo độ ẩm trong phòng ngủ.

Kết luận

Hiểu rõ chảy máu cam nên làm gì và nắm vững kỹ thuật sơ cứu đúng cách sẽ giúp bạn bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình. Đừng quên giữ ẩm niêm mạc mũi và bổ sung đầy đủ vitamin để duy trì một hệ mạch máu khỏe mạnh.

Nếu bạn gặp tình trạng chảy máu cam tái diễn trên 2 lần/tuần, hãy tìm đến bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng để tìm ra nguyên nhân gốc rễ.