Viêm Tai Ngoài Là Gì? Nguyên Nhân, Triệu Chứng Và Cách Điều Trị Hiệu Quả

Viêm tai ngoài là một trong những bệnh lý tai mũi họng rất phổ biến, có thể gặp ở mọi lứa tuổi, đặc biệt là trẻ em và người thường xuyên tiếp xúc với nước. Bệnh gây đau nhức, ngứa tai, tiết dịch và làm suy giảm chất lượng cuộc sống nếu không điều trị đúng cách.

Việc hiểu rõ viêm tai ngoài là gì, nguyên nhân do đâu, triệu chứng ra sao và cách chữa trị như thế nào sẽ giúp bạn phòng ngừa cũng như xử lý bệnh hiệu quả ngay từ giai đoạn đầu, tránh biến chứng nghiêm trọng như viêm tai ngoài ác tính, mất thính lực hoặc lan rộng sang xương.

Tìm hiểu viêm tai ngoài là gì?

1. Viêm Tai Ngoài Là Gì?

Viêm tai ngoài (Otitis Externa) là tình trạng viêm nhiễm xảy ra tại da và mô dưới da của ống tai ngoài, kéo dài từ vành tai đến màng nhĩ. Bệnh thường do vi khuẩn, nấm hoặc kích ứng gây ra.

Viêm tai ngoài thường gặp ở những người:

• Thường xuyên bơi lội (“tai của người bơi – Swimmer’s Ear”)

• Ngoáy tai quá mức

• Tai ẩm ướt kéo dài

• Vệ sinh tai không đúng cách

• Sử dụng tai nghe, thiết bị chèn tai thường xuyên

Nếu không điều trị, viêm tai ngoài có thể lan sâu vào mô mềm, thậm chí nguy hiểm nhất là viêm tai ngoài ác tính, đặc biệt ở người tiểu đường hoặc người suy giảm miễn dịch.

2. Phân Loại Viêm Tai Ngoài

Viêm tai ngoài được chia làm nhiều dạng, mỗi dạng có đặc điểm khác nhau:

2.1. Viêm tai ngoài cấp tính

• Thường do vi khuẩn (Pseudomonas aeruginosa, Staphylococcus aureus)

• Xuất hiện nhanh, đau tai dữ dội

2.2. Viêm tai ngoài mạn tính

• Kéo dài trên 3 tháng

• Liên quan đến eczema tai, viêm da tiết bã hoặc kích ứng lâu ngày

2.3. Viêm tai ngoài do nấm

• Do nấm Aspergillus hoặc Candida

• Triệu chứng nổi bật: ngứa nhiều, có mảng đen hoặc trắng trong ống tai

2.4. Viêm tai ngoài ác tính (nguy hiểm)

• Hiếm gặp nhưng cực kỳ nguy hiểm

• Nhiễm trùng lan vào xương thái dương

• Gặp ở người cao tuổi, người tiểu đường, người suy giảm miễn dịch

• Cần điều trị nội trú ngay

Việc phân loại viêm tai ngoài giúp bác sĩ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp và hiệu quả hơn.

3. Nguyên Nhân Gây Viêm Tai Ngoài

3.1. Do vi khuẩn

Là nguyên nhân phổ biến nhất. Các chủng gây bệnh thường gặp:

• Pseudomonas aeruginosa (trong môi trường nước)

• Staphylococcus aureus

Khi nước đọng trong tai → độ ẩm tăng → môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển.

3.2. Do nấm

Nấm phát triển mạnh khi:

• Vệ sinh tai quá mức làm mất lớp dầu tự nhiên

• Dùng kháng sinh nhỏ tai kéo dài

• Tai ẩm ướt lâu ngày

3.3. Tổn thương ống tai

Nguyên nhân chủ yếu:

• Ngoáy tai bằng tăm bông

• Dùng vật cứng nhọn để lấy ráy tai

• Đeo tai nghe, bịt tai trong thời gian dài

• Scratching do ngứa

Tổn thương nhỏ → vi khuẩn dễ xâm nhập → gây viêm.

3.4. Dị ứng hoặc kích ứng

Gặp ở người:

• Dị ứng với xà phòng, dầu gội

• Dị ứng vật liệu nút tai, tai nghe

• Dùng thuốc nhỏ tai không phù hợp

3.5. Yếu tố môi trường

• Nước bẩn (hồ bơi, ao, biển)

• Trời nóng ẩm khiến tuyến mồ hôi và dầu hoạt động mạnh

4. Triệu Chứng Viêm Tai Ngoài

Viêm tai ngoài thường khởi phát với các dấu hiệu khó chịu ở vùng ống tai. Những triệu chứng phổ biến gồm:

• Đau tai: Đau tăng khi kéo vành tai hoặc ấn nhẹ vào nắp tai (tragus). Đây là dấu hiệu điển hình nhất.

• Ngứa trong ống tai: Cảm giác ngứa râm ran do lớp da ống tai bị kích ứng.

• Tai bị đỏ, sưng: Ống tai có thể phù nề, tấy đỏ, đôi khi nhìn thấy lớp da bong tróc.

• Chảy dịch tai: Dịch trong, vàng hoặc có mùi khó chịu nếu nhiễm khuẩn nặng.

• Giảm thính lực tạm thời: Do sưng hoặc dịch viêm làm bít ống tai.

• Cảm giác đầy tai, ù tai: Nhiều người mô tả như “có nước” hoặc “bịt kín” trong tai.

• Sốt nhẹ (ít gặp): Thường xuất hiện khi viêm nặng hoặc lan rộng.

Triệu chứng của viêm tai ngoài

5. Chẩn Đoán Viêm Tai Ngoài

Bác sĩ tai mũi họng sẽ:

• Soi tai để quan sát ống tai và màng nhĩ

• Kiểm tra dịch tai (nếu nghi ngờ nấm hoặc vi khuẩn đặc biệt)

• Đánh giá mức độ đau, sưng, tắc ống tai

Chẩn đoán nhanh và chính xác giúp điều trị hiệu quả ngay từ đầu.

6. Cách Điều Trị Viêm Tai Ngoài

6.1. Làm sạch ống tai

Bác sĩ sẽ:

• Hút rửa ống tai

• Lấy ráy, dịch viêm, mảng nấm

Đây là bước quan trọng để thuốc nhỏ tai phát huy tác dụng.

6.2. Thuốc nhỏ tai kháng sinh (kháng viêm)

Áp dụng khi viêm do vi khuẩn:

• Ciprofloxacin

• Ofloxacin

• Neomycin (không dùng khi thủng màng nhĩ)

• Nhỏ tai có corticoid giảm sưng, giảm đau

Dùng theo chỉ định bác sĩ để tránh kháng thuốc.

6.3. Thuốc nhỏ tai chống nấm

Trong trường hợp viêm tai do nấm:

• Clotrimazole

• Nystatin

• Acetic acid (giảm môi trường kiềm của nấm)

Không tự ý dùng nếu chưa chẩn đoán.

6.4. Giảm đau

• Paracetamol

• NSAIDs (Ibuprofen…)

6.5. Điều trị viêm tai ngoài ác tính

Trường hợp nặng cần:

• Nhập viện

• Kháng sinh tĩnh mạch

• Theo dõi sát

Không nên tự ý dùng thuốc nhỏ tai khi bị viêm tai ngoài vì có thể làm bệnh nặng hơn hoặc gây biến chứng

7. Cách Chăm Sóc Tại Nhà Giúp Nhanh Khỏi

Phối hợp chăm sóc đúng cách giúp giảm thời gian điều trị:

• Giữ tai khô hoàn toàn: Không bơi lội. Không để nước vào tai khi tắm

• Tránh ngoáy tai: Giúp tránh tổn thương và lây nhiễm thêm.

• Không dùng tăm bông để tự lấy ráy tai: Rất dễ đẩy vào sâu, gây viêm nặng hơn.

• Không dùng thuốc nhỏ tai không rõ nguồn gốc: Có thể làm tình trạng nặng hơn.

• Dùng nút tai mềm khi cần: Nhưng tháo ra ngay khi trong nhà để tai thông thoáng.

8. Viêm Tai Ngoài Bao Lâu Thì Khỏi?

• Cấp tính: 7–10 ngày khi điều trị đúng

• Do nấm: 10–14 ngày

• Mạn tính: cần điều trị lâu dài, kết hợp kiểm soát viêm da

• Ác tính: điều trị nội trú vài tuần – vài tháng

9. Biến Chứng Nguy Hiểm Nếu Không Điều Trị

Mặc dù phần lớn trường hợp nhẹ, nhưng nếu bỏ qua, viêm tai ngoài có thể gây:

• Viêm lan sang mô mềm quanh tai

• Mất thính lực tạm thời

• Viêm tai ngoài ác tính (rất nguy hiểm)

• Đau dai dẳng

• Nhiễm trùng lan rộng

Người tiểu đường và người có miễn dịch yếu cần đặc biệt cẩn trọng.

Biến chứng nguy hiểm nhất của viêm tai ngoài là viêm tai ngoài ác tính, có thể lan vào xương và đe dọa tính mạng.

10. Cách Phòng Ngừa Viêm Tai Ngoài

• Giữ tai luôn khô ráo sau khi tắm hoặc bơi bằng cách lau nhẹ bằng khăn mềm.

• Tránh ngoáy tai bằng tăm bông, vật cứng hoặc đưa bất kỳ vật gì vào ống tai.

• Hạn chế tiếp xúc với nước bẩn, ao hồ hoặc nước hồ bơi không đảm bảo vệ sinh.

• Đeo nút tai khi bơi nếu bạn hay bị viêm tai ngoài tái phát.

• Không tự ý dùng thuốc nhỏ tai khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

• Tránh gãi hoặc chạm vào tai khi có cảm giác ngứa để giảm nguy cơ trầy xước ống tai.

• Điều trị các bệnh da liễu ở vùng tai như eczema, vảy nến… để tránh làm tăng nguy cơ viêm.

• Tăng cường sức đề kháng và giữ vệ sinh vùng tai – mặt hàng ngày.

11. Viêm Tai Ngoài Ở Trẻ Em: Cần Lưu Ý Gì?

• Trẻ dễ bị viêm do tai nhỏ, ẩm ướt và hay ngoáy tai

• Không tự nhỏ thuốc vào tai trẻ nếu chưa khám

• Không dùng tăm bông cho trẻ

• Tắm gội xong nên nghiêng đầu cho nước thoát ra

Đi khám ngay nếu trẻ:

• Đau tai nhiều

• Khóc khi chạm vào tai

• Chảy dịch

• Sốt

12. Khi Nào Cần Đi Khám Bác Sĩ?

Đi khám ngay khi có:

• Đau tai kéo dài > 48 giờ

• Sốt

• Ống tai sưng nhiều, nghe kém

• Chảy dịch hôi

• Người tiểu đường bị đau tai → nguy cơ viêm tai ngoài ác tính

• Dùng thuốc nhưng không cải thiện

13. Câu hỏi thường gặp

13.1. Viêm tai ngoài có tự khỏi không?

Trường hợp nhẹ có thể cải thiện, nhưng đa số cần thuốc nhỏ tai phù hợp.

13.2. Viêm tai ngoài có lây không?

Không lây từ người sang người, nhưng có thể tái phát nếu vệ sinh kém.

13.3. Có nên nhỏ oxy già vào tai không?

Không nên — dễ gây kích ứng và làm tình trạng nặng hơn.

13.4. Có bơi được khi bị viêm tai ngoài không?

Không. Nước làm viêm nặng hơn, kéo dài thời gian điều trị.

13.5. Viêm tai ngoài có gây điếc không?

Chỉ gây nghe kém tạm thời. Tuy nhiên, nếu biến chứng nặng có thể ảnh hưởng lâu dài.

Kết Luận

Viêm tai ngoài là bệnh thường gặp nhưng dễ điều trị nếu phát hiện sớm. Bệnh chủ yếu do vi khuẩn, nấm hoặc kích ứng, gây đau tai, ngứa và chảy dịch. Điều trị bao gồm làm sạch ống tai, dùng thuốc nhỏ tai kháng sinh hoặc chống nấm và chăm sóc tai đúng cách.

Để phòng bệnh, hãy giữ tai khô, tránh ngoáy tai, vệ sinh tai đúng cách và hạn chế tiếp xúc nước bẩn. Trường hợp có đau nặng, sốt hoặc thuộc nhóm nguy cơ như người tiểu đường, cần đi khám sớm để tránh biến chứng.