Cỏ Thơm Có Tác Dụng Gì? Công Dụng, Cách Dùng Và Lưu Ý

1. Cỏ thơm là gì?

Cỏ thơm (Tanacetum parthenium), còn gọi là Feverfew, là cây thân thảo lâu năm thuộc họ Cúc (Asteraceae). Cây có nguồn gốc từ vùng Balkan ở Đông Nam châu Âu nhưng hiện được trồng rộng rãi tại châu Âu, Bắc Mỹ và nhiều quốc gia châu Á.

Trong y học cổ truyền châu Âu và y học hiện đại, cỏ thơm được biết đến như một dược liệu hỗ trợ phòng ngừa đau nửa đầu (migraine), giảm viêm và giảm đau. Lá và phần ngọn của cây thường được sử dụng để bào chế trà thảo dược, viên nang hoặc chiết xuất chuẩn hóa.

Hoạt chất được nghiên cứu nhiều nhất trong cỏ thơm là parthenolide, được cho là góp phần tạo nên nhiều tác dụng sinh học của dược liệu này.

Hình ảnh cây cỏ thơm (1)

2. Đặc điểm nhận biết cỏ thơm

Cỏ thơm có chiều cao khoảng 30–70 cm, thân mọc thẳng và phân nhiều cành. Một số đặc điểm dễ nhận biết gồm:

• Lá màu xanh nhạt, chia thùy sâu, mép có răng cưa.

• Khi vò lá có mùi thơm đặc trưng.

• Hoa nhỏ màu trắng, nhụy vàng, hình dạng giống hoa cúc.

• Cây thường ra hoa từ cuối xuân đến đầu thu.

Nhờ hoa đẹp và dễ chăm sóc, cỏ thơm còn được trồng làm cây cảnh trong vườn.

3. Thành phần hóa học

Cỏ thơm chứa nhiều hợp chất có hoạt tính sinh học như:

• Parthenolide.

• Sesquiterpene lactone.

• Flavonoid.

• Tinh dầu.

• Tanin.

• Polyphenol.

Trong đó, parthenolide là hoạt chất được nghiên cứu nhiều nhất nhờ khả năng điều hòa phản ứng viêm và ảnh hưởng đến các chất dẫn truyền thần kinh liên quan đến đau nửa đầu.

Hình ảnh cây cỏ thơm (2)

4. Cỏ thơm có tác dụng gì?

4.1. Hỗ trợ phòng ngừa đau nửa đầu

Đây là công dụng nổi bật nhất của cỏ thơm. Một số nghiên cứu cho thấy chiết xuất cỏ thơm có thể giúp:

• Giảm tần suất xuất hiện cơn đau nửa đầu.

• Giảm mức độ nghiêm trọng của cơn đau ở một số người.

• Hạn chế nhu cầu sử dụng thuốc giảm đau.

Tuy nhiên, hiệu quả không giống nhau ở tất cả người bệnh và cỏ thơm không có tác dụng cắt cơn đau nửa đầu cấp tính. Người bệnh vẫn cần tuân theo hướng dẫn điều trị của bác sĩ.

4.2. Hỗ trợ chống viêm

Parthenolide có khả năng ảnh hưởng đến một số con đường gây viêm trong cơ thể, nhờ đó cỏ thơm được nghiên cứu như một dược liệu có đặc tính chống viêm.

Dù vậy, cần thêm các nghiên cứu lâm sàng quy mô lớn để khẳng định hiệu quả trên người.

4.3. Hỗ trợ giảm đau

Trong y học dân gian, cỏ thơm từng được dùng để hỗ trợ giảm:

• Đau đầu.

• Đau răng.

• Đau bụng kinh.

• Đau khớp.

Các bằng chứng khoa học hiện nay mạnh nhất đối với tác dụng hỗ trợ phòng ngừa đau nửa đầu, còn các công dụng khác vẫn cần thêm nghiên cứu.

4.4. Hỗ trợ giảm triệu chứng viêm khớp

Một số nghiên cứu trong phòng thí nghiệm cho thấy cỏ thơm có thể góp phần làm giảm phản ứng viêm liên quan đến viêm khớp dạng thấp.

Tuy nhiên, chưa đủ bằng chứng để khuyến cáo sử dụng cỏ thơm thay thế các thuốc điều trị viêm khớp.

4.5. Bổ sung chất chống oxy hóa

Flavonoid và polyphenol trong cỏ thơm có khả năng chống oxy hóa, giúp bảo vệ tế bào trước tác động của gốc tự do.

Đây là một lợi ích tiềm năng đối với sức khỏe tổng thể, nhưng không nên xem cỏ thơm là nguồn chống oxy hóa duy nhất trong chế độ ăn.

Một số nghiên cứu cho thấy sử dụng chiết xuất cúc thơm có thể giúp giảm tần suất các cơn đau nửa đầu ở một số người.

5. Cách sử dụng cỏ thơm

Hiện nay, cỏ thơm được sử dụng dưới nhiều dạng khác nhau.

• Viên nang hoặc viên nén: Đây là dạng phổ biến nhất vì có hàm lượng hoạt chất ổn định, thuận tiện cho người sử dụng.

• Chiết xuất chuẩn hóa: Nhiều sản phẩm bổ sung sử dụng chiết xuất cỏ thơm chuẩn hóa theo hàm lượng parthenolide nhằm đảm bảo chất lượng.

• Trà thảo dược: Lá khô có thể được pha trà, tuy nhiên lượng hoạt chất thường không ổn định bằng các chế phẩm chuẩn hóa.

6. Liều dùng tham khảo

Hiện chưa có liều dùng thống nhất cho tất cả đối tượng.

Trong các nghiên cứu, chiết xuất cỏ thơm thường được sử dụng với liều theo hướng dẫn của nhà sản xuất hoặc theo chỉ định của bác sĩ.

Không nên tự ý sử dụng liều cao hoặc kéo dài nếu chưa có tư vấn chuyên môn.

7. Tác dụng không mong muốn

Mặc dù tương đối an toàn khi sử dụng đúng cách, cỏ thơm vẫn có thể gây một số tác dụng phụ như:

• Loét hoặc kích ứng niêm mạc miệng khi nhai lá tươi.

• Buồn nôn.

• Đầy bụng.

• Tiêu chảy.

• Dị ứng, đặc biệt ở người dị ứng với các cây thuộc họ Cúc như cúc họa mi, cúc vạn thọ hoặc cỏ phấn hương.

Nếu xuất hiện các triệu chứng bất thường, nên ngừng sử dụng và tham khảo ý kiến bác sĩ.

8. Ai không nên sử dụng cỏ thơm?

Không nên hoặc cần thận trọng khi sử dụng cỏ thơm trong các trường hợp:

• Phụ nữ mang thai vì cỏ thơm có thể kích thích co bóp tử cung và làm tăng nguy cơ sảy thai.

• Phụ nữ đang cho con bú do chưa có đủ dữ liệu về độ an toàn.

• Người dị ứng với thực vật thuộc họ Cúc.

• Người đang sử dụng thuốc chống đông máu hoặc thuốc chống kết tập tiểu cầu vì cỏ thơm có thể làm tăng nguy cơ chảy máu.

• Người chuẩn bị phẫu thuật nên ngừng sử dụng trước theo hướng dẫn của bác sĩ.

9. Lưu ý khi sử dụng

Để sử dụng cỏ thơm an toàn, cần lưu ý:

• Không dùng để thay thế thuốc điều trị đau nửa đầu hoặc các bệnh lý khác.

• Không tự ý ngừng thuốc điều trị do bác sĩ kê đơn.

• Lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, được chuẩn hóa hoạt chất.

• Tham khảo ý kiến bác sĩ nếu đang mắc bệnh mạn tính hoặc sử dụng thuốc điều trị.

10. Câu hỏi thường gặp

10.1. Cỏ thơm có chữa khỏi đau nửa đầu không?

Không. Cỏ thơm chỉ có thể hỗ trợ giảm tần suất hoặc mức độ đau nửa đầu ở một số người và không thay thế các phương pháp điều trị tiêu chuẩn.

10.2. Có thể nhai lá cỏ thơm tươi không?

Không nên. Nhai lá tươi có thể gây kích ứng hoặc loét niêm mạc miệng. Các chế phẩm chuẩn hóa thường an toàn và ổn định hơn.

10.3. Cỏ thơm có dùng được cho phụ nữ mang thai không?

Không. Phụ nữ mang thai không nên sử dụng cỏ thơm vì có nguy cơ kích thích tử cung.

10.4. Có thể sử dụng cỏ thơm hằng ngày không?

Việc sử dụng hằng ngày chỉ nên thực hiện theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia y tế, đặc biệt khi dùng trong thời gian dài.

Kết luận

Cỏ thơm (Tanacetum parthenium) là một dược liệu được nghiên cứu nhiều nhờ khả năng hỗ trợ phòng ngừa đau nửa đầu, chống viêm và giảm đau. Hoạt chất parthenolide được xem là thành phần quan trọng tạo nên các tác dụng sinh học của cây. Tuy nhiên, cỏ thơm không phải là thuốc điều trị và không nên thay thế các phương pháp điều trị do bác sĩ chỉ định. Để đảm bảo hiệu quả và an toàn, người dùng nên lựa chọn sản phẩm đạt chất lượng và tham khảo ý kiến nhân viên y tế trước khi sử dụng.