Viêm Gan Bí Ẩn Là Gì? Nguyên Nhân, Triệu Chứng Và Cách Bảo Vệ Trẻ

Trong những năm gần đây, cụm từ "viêm gan bí ẩn" đã trở thành tâm điểm chú ý của giới y khoa toàn cầu và gây ra không ít lo ngại cho các bậc phụ huynh. Khác với các bệnh lý về gan thông thường mà chúng ta từng biết, căn bệnh này xuất hiện đột ngột, diễn tiến nhanh và đặc biệt chỉ xảy ra ở trẻ em.

Vậy viêm gan bí ẩn là gì? Tại sao nó lại được gọi là “bí ẩn”? Những dấu hiệu nào cảnh báo trẻ đang gặp nguy hiểm và làm thế nào để phòng ngừa hiệu quả? Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cái nhìn toàn diện và chính xác nhất từ góc nhìn chuyên gia.

Tìm hiểu viêm gan bí ẩn là gì?

1. Viêm gan bí ẩn là gì?

Viêm gan bí ẩn là thuật ngữ y khoa dùng để chỉ tình trạng viêm gan cấp tính nặng ở trẻ em mà nguyên nhân không phải do các loại virus viêm gan điển hình (A, B, C, D, E) gây ra.

Bệnh thường xảy ra ở trẻ từ 1 tháng tuổi đến 16 tuổi. Đặc điểm chung của các ca bệnh này là tình trạng men gan tăng vọt (thường trên 500 IU/L), gây tổn thương tế bào gan nghiêm trọng. Trong một số trường hợp nặng, trẻ có thể bị suy gan cấp và phải thực hiện ghép gan để duy trì sự sống.

2. Tại sao gọi là "Bí ẩn"? Đi tìm nguyên nhân thực sự

Sở dĩ bệnh có tên gọi này vì sau khi thực hiện hàng loạt các xét nghiệm chuyên sâu, các bác sĩ vẫn chưa thể khẳng định 100% tác nhân gây bệnh. Tuy nhiên, các nghiên cứu từ WHO và Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) đang tập trung vào các giả thuyết sau:

2.1. Giả thuyết về Adenovirus (Tác nhân nghi ngờ số 1)

Nhiều bằng chứng cho thấy một tỷ lệ lớn trẻ mắc viêm gan bí ẩn có kết quả xét nghiệm dương tính với Adenovirus, đặc biệt là chủng F41. Thông thường, Adenovirus chỉ gây ra các triệu chứng cảm lạnh hoặc đau dạ dày, ruột nhẹ. Việc nó gây tổn thương gan nặng nề như hiện nay vẫn đang được nghiên cứu sâu hơn.

2.2. Sự xuất hiện của Adeno-associated virus 2 (AAV2)

Các nghiên cứu mới nhất tại Anh chỉ ra rằng virus AAV2 hiện diện trong hầu hết các ca bệnh. Loại virus này cần một "virus hỗ trợ" khác (như Adenovirus hoặc Herpes) để nhân lên và có thể là tác nhân trực tiếp gây tổn thương gan khi kết hợp với nhau.

2.3. Hệ quả sau đại dịch COVID-19

Một giả thuyết khác cho rằng sau thời gian dài giãn cách, hệ miễn dịch của trẻ trở nên "nhạy cảm" hơn với các loại virus thông thường, dẫn đến phản ứng miễn dịch quá mức (cơn bão cytokine) tấn công vào tế bào gan khi trẻ nhiễm virus.

“Viêm gan bí ẩn” được sử dụng để mô tả tình trạng viêm gan cấp không rõ nguyên nhân, thay vì gán cho một tác nhân cụ thể khi chưa đủ bằng chứng khoa học.

3. Triệu chứng nhận biết viêm gan bí ẩn ở trẻ em

Vì bệnh diễn tiến nhanh, việc phát hiện sớm các dấu hiệu lâm sàng là "chìa khóa" để cứu sống trẻ. Phụ huynh cần đặc biệt lưu tâm đến các triệu chứng sau:

• Vàng da và vàng mắt: Đây là dấu hiệu điển hình nhất khi chức năng gan bị suy giảm, khiến nồng độ Bilirubin trong máu tăng cao.

• Triệu chứng tiêu hóa: Đau bụng, nôn mửa, tiêu chảy hoặc buồn nôn kéo dài.

• Thay đổi màu sắc chất thải: Nước tiểu sẫm màu (như nước vối hoặc nước trà đặc) và phân nhạt màu (phân cò).

• Mệt mỏi và sốt: Trẻ lờ đờ, kém linh hoạt, có thể sốt nhẹ hoặc không sốt (đây là điểm khác biệt vì viêm gan cấp thường kèm sốt cao).

• Đau khớp hoặc cơ: Một số trẻ có biểu hiện đau nhức cơ thể trước khi phát hiện vàng da.

4. Viêm gan bí ẩn có nguy hiểm không?

Câu trả lời là: CỰC KỲ NGUY HIỂM. Khác với viêm gan B hay C có thể diễn tiến mạn tính hàng chục năm, viêm gan bí ẩn là tình trạng cấp tính.

• Khoảng 10% trẻ mắc bệnh rơi vào tình trạng suy gan nặng.

• Nhiều trường hợp buộc phải ghép gan khẩn cấp.

• Nếu không được can thiệp y tế kịp thời, nguy cơ tử vong là rất cao.

Viêm gan bí ẩn là bệnh lý nguy hiểm, có nguy cơ suy gan cấp nếu không được phát hiện và theo dõi kịp thời, đặc biệt ở trẻ em.

5. Cách phòng ngừa viêm gan bí ẩn an toàn và khoa học

Vì nguyên nhân chính xác vẫn đang được nghiên cứu, các biện pháp phòng ngừa hiện nay tập trung vào việc hạn chế sự lây lan của các loại virus đường hô hấp và tiêu hóa (đặc biệt là Adenovirus):

• Vệ sinh tay sạch sẽ: Tập cho trẻ thói quen rửa tay bằng xà phòng thường xuyên, đặc biệt là trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.

• Ăn chín uống sôi: Đảm bảo thực phẩm của trẻ được chế biến sạch sẽ, tránh các nguồn nước không đảm bảo.

• Vệ sinh hô hấp: Đeo khẩu trang cho trẻ khi đến nơi đông người và hướng dẫn trẻ che miệng khi ho hoặc hắt hơi.

• Hạn chế tiếp xúc: Tránh để trẻ tiếp xúc gần với những người đang có biểu hiện sốt, ho hoặc gặp vấn đề về tiêu hóa.

• Giữ môi trường sống thông thoáng: Thường xuyên khử khuẩn đồ chơi và bề mặt các vật dụng trong nhà.

6. Cha mẹ nên làm gì khi nghi ngờ trẻ mắc bệnh?

Nếu trẻ có bất kỳ dấu hiệu nào như vàng da, nước tiểu sẫm màu hoặc nôn mửa liên tục:

• KHÔNG tự ý mua thuốc: Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc hạ sốt (như Paracetamol liều cao) vì có thể làm trầm trọng thêm tình trạng tổn thương gan.

• Đến ngay bệnh viện: Đưa trẻ đến cơ sở y tế có chuyên khoa Nhi hoặc Gan mật để thực hiện xét nghiệm men gan và tầm soát virus.

• Cung cấp tiền sử dịch tễ: Thông báo cho bác sĩ về các loại thuốc trẻ đã dùng hoặc các nguồn lây nhiễm trẻ có thể đã tiếp xúc.

Khi nghi ngờ trẻ mắc viêm gan bí ẩn, cha mẹ cần đưa trẻ đi khám sớm, không tự ý điều trị tại nhà và tuân thủ theo dõi y tế để phòng ngừa suy gan nguy hiểm.

7. Câu hỏi thường gặp

7.1. Viêm gan bí ẩn có lây không?

Có thể lây qua đường hô hấp hoặc đường tiêu hóa thông qua các virus như Adenovirus. Tuy nhiên, nó không bùng phát thành đại dịch rầm rộ như COVID-19.

7.2. Vaccine viêm gan B có phòng được viêm gan bí ẩn không?

Rất tiếc là KHÔNG. Vaccine viêm gan B chỉ bảo vệ trẻ khỏi virus HBV, trong khi viêm gan bí ẩn không phải do loại virus này gây ra. Tuy nhiên, trẻ vẫn cần tiêm đủ các loại vaccine cơ bản để có hệ miễn dịch khỏe mạnh.

7.3. Bệnh này có liên quan đến vaccine COVID-19 không?

Theo WHO và CDC, phần lớn trẻ mắc viêm gan bí ẩn chưa được tiêm vaccine COVID-19 (do độ tuổi quá nhỏ), vì vậy không có bằng chứng cho thấy bệnh liên quan đến vaccine.

Kết luận

Viêm gan bí ẩn tuy đáng lo ngại nhưng nếu phụ huynh bình tĩnh, nắm vững các kiến thức về triệu chứng và thực hiện tốt các biện pháp vệ sinh cá nhân cho trẻ, chúng ta hoàn toàn có thể chủ động kiểm soát rủi ro. Hãy nhớ rằng: Phát hiện sớm chính là cơ hội lớn nhất để bảo vệ lá gan của trẻ.

Hy vọng bài viết đã mang lại thông tin hữu ích cho các bậc phụ huynh. Nhà thuốc Minh Châu luôn đồng hành cùng sức khỏe gia đình bạn. Nếu cần tư vấn thêm về các sản phẩm tăng cường miễn dịch cho trẻ, hãy liên hệ ngay với Dược sĩ của chúng tôi.