Hội Chứng Sheehan Là Gì? Nguyên Nhân, Triệu Chứng Và Cách Điều Trị

Hội chứng Sheehan là một bệnh lý nội tiết hiếm gặp nhưng rất nguy hiểm, xảy ra chủ yếu ở phụ nữ sau sinh do tổn thương tuyến yên. Điều đáng lo ngại là bệnh thường khởi phát âm thầm, triệu chứng dễ bị nhầm với mệt mỏi sau sinh, trầm cảm sau sinh hoặc rối loạn nội tiết thông thường, khiến nhiều trường hợp chẩn đoán muộn, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe lâu dài.

Vậy hội chứng Sheehan là gì, nguyên nhân do đâu, có dấu hiệu nhận biết nào đặc trưng và điều trị ra sao? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ toàn diện, đúng y khoa và dễ áp dụng trong thực tế.

Tìm hiểu hội chứng Sheehan là gì?

1. Hội Chứng Sheehan Là Gì?

Hội chứng Sheehan (Sheehan’s syndrome) là tình trạng suy tuyến yên sau sinh, xảy ra khi tuyến yên bị thiếu máu nuôi và hoại tử do mất máu nhiều hoặc tụt huyết áp nặng trong quá trình sinh nở.

Tuyến yên là “nhạc trưởng nội tiết” của cơ thể, kiểm soát hoạt động của:

• Tuyến giáp

• Tuyến thượng thận

• Buồng trứng

• Tuyến vú

• Quá trình tăng trưởng và chuyển hóa

Khi tuyến yên bị tổn thương, cơ thể sẽ thiếu hụt hàng loạt hormone quan trọng, dẫn đến nhiều rối loạn nghiêm trọng.

2. Vì Sao Hội Chứng Sheehan Thường Gặp Sau Sinh?

Trong thai kỳ, tuyến yên của phụ nữ tăng kích thước để đáp ứng nhu cầu hormone, nhưng lưu lượng máu nuôi không tăng tương ứng.

Khi xảy ra:

• Băng huyết sau sinh

• Sốc mất máu

• Hạ huyết áp kéo dài

Tuyến yên rất dễ bị thiếu máu cục bộ và hoại tử, dẫn đến hội chứng Sheehan.

Hội chứng Sheehan sau sinh xảy ra do tuyến yên phình to nhạy cảm trong thai kỳ bị tổn thương khi mất máu nặng và hạ huyết áp, dẫn đến suy tuyến yên mãn tính

3. Hội Chứng Sheehan Có Nguy Hiểm Không?

CÓ – RẤT NGUY HIỂM nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Biến chứng có thể gặp:

• Suy thượng thận cấp (đe dọa tính mạng)

• Suy giáp nặng

• Vô sinh

• Rối loạn chuyển hóa

• Hạ đường huyết

• Hôn mê, tử vong trong trường hợp nặng

Nhiều trường hợp chỉ được phát hiện sau nhiều năm, khi biến chứng đã rõ ràng.

4. Nguyên Nhân Gây Hội Chứng Sheehan

4.1. Băng Huyết Sau Sinh (Nguyên Nhân Hàng Đầu)

• Mất máu nhiều khi sinh thường hoặc sinh mổ

• Không được cấp cứu kịp thời

4.2. Sốc Sản Khoa

• Huyết áp tụt sâu

• Giảm tưới máu não và tuyến yên

4.3. Tai Biến Sản Khoa Khác

• Nhau tiền đạo

• Nhau bong non

• Nhiễm trùng hậu sản nặng

4.4. Yếu Tố Nguy Cơ Làm Tăng Khả Năng Mắc Bệnh

• Sinh tại cơ sở y tế không đảm bảo

• Không theo dõi sát sau sinh

• Thiếu chăm sóc sản khoa

Triệu chứng của hội chứng Sheehan

5. Triệu Chứng Hội Chứng Sheehan – Dễ Bị Bỏ Sót

5.1. Dấu Hiệu Sớm Sau Sinh

Đây là dấu hiệu rất quan trọng nhưng thường bị bỏ qua:

• Không có sữa hoặc rất ít sữa sau sinh

• Mệt mỏi kéo dài, kiệt sức bất thường

• Tụt huyết áp

Không có sữa sau sinh là dấu hiệu gợi ý rất mạnh hội chứng Sheehan.

5.2. Triệu Chứng Rối Loạn Nội Tiết Về Sau

Có thể xuất hiện vài tháng đến vài năm sau sinh:

Suy Giáp Trung Ương:

• Sợ lạnh

• Tăng cân

• Táo bón

• Da khô

• Rụng tóc

Suy Thượng Thận:

• Mệt mỏi nặng

• Buồn nôn

• Hạ đường huyết

• Hạ huyết áp

• Có thể gây sốc

⚠️ Đây là biến chứng nguy hiểm nhất.

Rối Loạn Sinh Dục:

• Vô kinh kéo dài

• Giảm ham muốn tình dục

• Vô sinh

• Teo tuyến vú

Biểu Hiện Khác:

• Giảm lông nách, lông mu

• Da nhợt nhạt

• Trầm cảm

• Suy nhược kéo dài

6. Bảng Tóm Tắt Triệu Chứng Hội Chứng Sheehan

7. Khi Nào Cần Nghĩ Đến Hội Chứng Sheehan?

Bạn cần đi khám chuyên khoa nội tiết ngay nếu:

• Có tiền sử băng huyết sau sinh

• Không có sữa sau sinh

• Vô kinh kéo dài sau sinh

• Mệt mỏi không rõ nguyên nhân

• Hạ đường huyết tái diễn

Hãy đi khám bác sĩ chuyên khoa nội tiết nếu nghi ngờ mắc hội chứng Sheehan

8. Chẩn Đoán Hội Chứng Sheehan

8.1. Khai Thác Tiền Sử Sản Khoa

• Sinh khó

• Mất máu nhiều

• Sốc sau sinh

Đây là manh mối chẩn đoán rất quan trọng.

8.2. Xét Nghiệm Hormone

• Cortisol

• ACTH

• TSH, FT4

• LH, FSH

• Prolactin

Cho thấy suy đa tuyến nội tiết trung ương.

8.3. Chẩn Đoán Hình Ảnh

• MRI tuyến yên

• Hình ảnh tuyến yên teo nhỏ hoặc trống yên

9. Điều Trị Hội Chứng Sheehan

9.1. Nguyên Tắc Điều Trị

Điều trị suốt đời, không chữa khỏi hoàn toàn.

Mục tiêu:

• Bù hormone thiếu hụt

• Phòng ngừa biến chứng nguy hiểm

• Nâng cao chất lượng sống

9.2. Điều Trị Thay Thế Hormone

Glucocorticoid (Ưu Tiên Trước):

• Hydrocortisone

• Prednisolone

⚠️ Phải dùng trước hormone giáp để tránh suy thượng thận cấp.

Hormone Tuyến Giáp:

• Levothyroxine

Hormone Sinh Dục:

• Estrogen – Progesterone

• Hỗ trợ sinh sản khi cần

9.3. Theo Dõi Và Tái Khám Định Kỳ

• Điều chỉnh liều thuốc

• Theo dõi biến chứng

• Giáo dục người bệnh nhận biết dấu hiệu nguy hiểm

Điều trị hội chứng Sheehan tập trung vào bù hormone thiếu hụt và theo dõi lâu dài, vì tổn thương tuyến yên thường vĩnh viễn

10. Chế Độ Sinh Hoạt Cho Người Mắc Hội Chứng Sheehan

• Tuân thủ thuốc suốt đời

• Không tự ý ngưng thuốc

• Mang theo thẻ bệnh nội tiết

• Tăng liều corticoid khi stress, nhiễm trùng (theo chỉ định bác sĩ)

• Khám định kỳ chuyên khoa nội tiết

11. Hội Chứng Sheehan Có Mang Thai Được Không?

CÓ THỂ, nếu:

• Được điều trị hormone đầy đủ

• Có hỗ trợ sinh sản

• Theo dõi sát bởi bác sĩ chuyên khoa

12. Câu Hỏi Thường Gặp Về Hội Chứng Sheehan

12.1. Hội chứng Sheehan có chữa khỏi không?

Không chữa khỏi hoàn toàn, nhưng có thể kiểm soát tốt.

12.2. Bệnh có di truyền không?

Không, đây không phải bệnh di truyền.

12.3. Người bệnh có sống bình thường không?

Có, nếu tuân thủ điều trị đúng.

Kết Luận

Hội chứng Sheehan là bệnh lý nội tiết hiếm gặp nhưng hậu quả nặng nề nếu bỏ sót. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu như không có sữa sau sinh, vô kinh, mệt mỏi kéo dài đóng vai trò then chốt giúp chẩn đoán và điều trị kịp thời, từ đó giúp người bệnh sống khỏe mạnh, ổn định lâu dài.