Centanafadine Là Gì? Thuốc ADHD Đầu Tiên Với Cơ Chế NDSRI

1. Centanafadine là gì?

Centanafadine là hoạt chất của thuốc SIMTRIYO®, một thuốc uống giải phóng kéo dài dùng 1 lần mỗi ngày để điều trị rối loạn tăng động giảm chú ý (Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder – ADHD).

Tháng 7 năm 2026, Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) đã chính thức phê duyệt SIMTRIYO® để điều trị ADHD ở người lớn và trẻ em từ 6 tuổi trở lên có cân nặng ít nhất 20 kg. Đây là cột mốc quan trọng vì Centanafadine là thuốc đầu tiên thuộc nhóm ức chế tái hấp thu norepinephrine, dopamine và serotonin (NDSRI – Norepinephrine Dopamine Serotonin Reuptake Inhibitor) được phê duyệt cho chỉ định này.

Sự ra đời của Centanafadine mang đến thêm một lựa chọn điều trị mới cho người mắc ADHD, đặc biệt với những trường hợp chưa đáp ứng tối ưu hoặc không dung nạp tốt các thuốc hiện có.

Cấu trúc hóa học của Centanafadine

2. ADHD là gì?

ADHD là một rối loạn phát triển thần kinh đặc trưng bởi ba nhóm triệu chứng chính:

• Giảm khả năng chú ý.

• Tăng hoạt động quá mức.

• Hành vi bốc đồng.

Bệnh thường khởi phát từ thời thơ ấu nhưng có thể kéo dài đến tuổi trưởng thành. Nếu không được điều trị, ADHD có thể ảnh hưởng đến học tập, công việc, các mối quan hệ xã hội và chất lượng cuộc sống.

Do ADHD liên quan đến sự mất cân bằng hoạt động của các chất dẫn truyền thần kinh trong não, nhiều phương pháp điều trị hiện nay tập trung vào việc điều chỉnh các tín hiệu này. Centanafadine là một trong những thuốc mới được phát triển theo hướng đó với cơ chế tác động khác biệt.

3. Centanafadine hoạt động như thế nào?

Centanafadine có cơ chế khác biệt so với nhiều thuốc điều trị ADHD hiện nay. Thuốc ức chế tái hấp thu đồng thời ba chất dẫn truyền thần kinh gồm:

• Norepinephrine – giúp tăng khả năng tập trung và duy trì sự chú ý.

• Dopamine – liên quan đến động lực, khả năng kiểm soát hành vi và phần thưởng.

• Serotonin – tham gia điều hòa cảm xúc, tâm trạng và một số chức năng nhận thức.

Bằng cách làm tăng nồng độ của ba chất dẫn truyền thần kinh này tại các khớp thần kinh, Centanafadine giúp cải thiện các triệu chứng cốt lõi của ADHD như mất tập trung, bốc đồng và tăng động.

Cơ chế hoạt động của thuốc Centanafadine

4. Centanafadine được FDA phê duyệt điều trị bệnh gì?

Hiện nay, chỉ định được FDA phê duyệt của Centanafadine là:

4.1. Điều trị rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD)

Thuốc được chỉ định cho:

• Người lớn mắc ADHD.

• Trẻ em từ 6 tuổi trở lên có cân nặng từ 20 kg trở lên.

Quyết định phê duyệt dựa trên kết quả của 4 thử nghiệm lâm sàng pha 3, cho thấy Centanafadine cải thiện có ý nghĩa thống kê và ý nghĩa lâm sàng các triệu chứng ADHD ở cả trẻ em, thanh thiếu niên và người lớn.

4.2. Hiệu quả của Centanafadine

Các nghiên cứu pha 3 ghi nhận Centanafadine giúp:

• Cải thiện khả năng tập trung.

• Giảm mất chú ý.

• Giảm hành vi bốc đồng.

• Giảm tăng động.

• Cải thiện khả năng thực hiện công việc và học tập.

• Hỗ trợ cải thiện chức năng điều hành (Executive Function) ở nhiều người bệnh.

Ở nhiều bệnh nhân, hiệu quả điều trị được ghi nhận ngay từ những tuần đầu sử dụng thuốc và duy trì trong suốt quá trình nghiên cứu.

5. Centanafadine khác gì so với các thuốc ADHD hiện nay?

Điểm nổi bật nhất của Centanafadine là cơ chế tác động.

Việc bổ sung tác động lên serotonin được kỳ vọng có thể mang lại lợi ích cho một số khía cạnh liên quan đến điều hòa cảm xúc và chức năng điều hành, tuy nhiên vẫn cần thêm dữ liệu thực tế sau khi thuốc được sử dụng rộng rãi.

Centanafadine là thuốc đầu tiên thuộc nhóm ức chế tái hấp thu đồng thời ba chất dẫn truyền thần kinh (NDSRI) được FDA Hoa Kỳ phê duyệt để điều trị ADHD.

6. Tác dụng phụ của Centanafadine

Trong các thử nghiệm lâm sàng, các tác dụng không mong muốn thường gặp gồm:

Ở người lớn:

• Đau đầu.

• Giảm cảm giác ngon miệng.

• Mất ngủ.

• Buồn nôn.

• Khô miệng.

• Tiêu chảy.

Ở trẻ em và thanh thiếu niên:

• Giảm cảm giác ngon miệng.

• Phát ban.

• Đau bụng.

• Buồn nôn.

• Đau đầu.

Mức độ và nguy cơ tác dụng phụ có thể khác nhau giữa từng người. Người bệnh cần sử dụng thuốc theo đúng chỉ định và tái khám định kỳ.

7. Ai có thể sử dụng Centanafadine?

Theo phê duyệt của FDA, Centanafadine được sử dụng cho:

• Người lớn mắc ADHD.

• Trẻ em từ 6 tuổi trở lên có cân nặng ít nhất 20 kg.

Việc kê đơn cần dựa trên đánh giá của bác sĩ chuyên khoa, bao gồm mức độ triệu chứng, tiền sử bệnh và các thuốc đang sử dụng.

8. Những lưu ý khi điều trị bằng Centanafadine

Để đạt hiệu quả điều trị tốt nhất, người bệnh nên:

• Uống thuốc đúng liều lượng được chỉ định.

• Không tự ý tăng hoặc giảm liều.

• Theo dõi huyết áp, nhịp tim và các tác dụng không mong muốn theo hướng dẫn của bác sĩ.

• Kết hợp điều trị bằng liệu pháp hành vi, hỗ trợ tâm lý và giáo dục khi cần.

• Thông báo cho bác sĩ nếu có bệnh tim mạch, tăng huyết áp hoặc các bệnh lý khác trước khi dùng thuốc.

Thuốc Simtriyo chứa hoạt chất Centanafadine do Otsuka sản xuất

9. Khi nào nên đi khám nếu nghi ngờ ADHD?

Bạn nên đến cơ sở y tế nếu bản thân hoặc con em có các biểu hiện:

• Khó tập trung kéo dài.

• Dễ mất tập trung khi học tập hoặc làm việc.

• Tăng động quá mức.

• Thường xuyên bốc đồng, khó kiểm soát hành vi.

• Các triệu chứng ảnh hưởng đến học tập, công việc hoặc các mối quan hệ.

Việc chẩn đoán sớm giúp xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp và cải thiện chất lượng cuộc sống.

10. Câu hỏi thường gặp

10.1. Centanafadine có phải thuốc kích thích không?

Centanafadine là thuốc NDSRI có tác động lên hệ thần kinh trung ương. Theo thông tin phê duyệt của FDA, thuốc được xếp vào nhóm thuốc kích thích thần kinh trung ương và sẽ được quản lý theo quy định về thuốc kiểm soát tại Hoa Kỳ.

10.2. Centanafadine có dùng được cho trẻ em không?

Có. Thuốc đã được FDA phê duyệt cho trẻ từ 6 tuổi trở lên có cân nặng từ 20 kg trở lên.

10.3. Centanafadine có thay thế hoàn toàn các thuốc ADHD khác không?

Không. Việc lựa chọn thuốc phụ thuộc vào độ tuổi, mức độ triệu chứng, khả năng đáp ứng và tình trạng sức khỏe của từng người bệnh.

10.4. Vì sao Centanafadine được xem là bước tiến mới?

Đây là thuốc đầu tiên được FDA phê duyệt thuộc nhóm NDSRI, tác động đồng thời lên ba chất dẫn truyền thần kinh quan trọng gồm norepinephrine, dopamine và serotonin, mở rộng lựa chọn điều trị cho người mắc ADHD.

Kết luận

Centanafadine (SIMTRIYO®) là thuốc đầu tiên thuộc nhóm ức chế tái hấp thu đồng thời norepinephrine, dopamine và serotonin được FDA Hoa Kỳ phê duyệt để điều trị ADHD ở người lớn và trẻ em từ 6 tuổi trở lên có cân nặng tối thiểu 20 kg. Với cơ chế tác động mới và dữ liệu tích cực từ các thử nghiệm lâm sàng pha 3, Centanafadine mở ra thêm một lựa chọn điều trị cho người mắc ADHD. Tuy nhiên, cũng như các thuốc điều trị ADHD khác, việc sử dụng cần được bác sĩ chuyên khoa chỉ định và theo dõi nhằm đảm bảo hiệu quả cũng như an toàn lâu dài.